تبیین الگوی دوشاخه مدیریت دانش شخصی معلمان: واکاوی اثرات مستقیم و غیرمستقیم بر عملکرد تحصیلی دانش‌آموزان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری علم اطلاعات و دانش شناسی دانشگاه قم، قم، ایران.

2 دانشیار گروه علم اطلاعات ودانش‌شناسی، دانشگاه قم، قم، ایران

3 دانشیار گروه علم اطلاعات و دانش شناسی دانشگاه قم، قم ، ایران

10.22091/jrim.2026.16817.1591

چکیده

هدف: پژوهش حاضر با هدف تبیین الگوی تأثیر ابعاد مدیریت دانش شخصی (PKM) معلمان بر عملکرد تحصیلی دانش‌آموزان با واکاوی نقش میانجی «کیفیت تدریس» در نظام آموزشی متمرکز (استان صلاح‌الدین عراق) انجام شد.

روش‌شناسی: این مطالعه از نظر هدف، کاربردی و از حیث روش، توصیفی-پیمایشی مبتنی بر مدل‌سازی معادلات ساختاری است. نمونه پژوهش شامل ۱۹۲ نفر از معلمان مقاطع مختلف تحصیلی بود که به روش نمونه‌گیری در دسترس انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده‌ها پرسشنامه ساختاریافته بود و تحلیل‌ها با استفاده از رویکرد حداقل مربعات جزئی (PLS-SEM) در نرم‌افزار SmartPLS انجام گرفت.

یافته‌ها: ارزیابی توصیفی نشان‌دهنده وضعیت مطلوب معلمان در پردازش اطلاعات و ضعف بحرانی آن‌ها در «تبادل و انتشار دانش» بود. در مدل ساختاری، ابعاد شناختی شامل اکتساب، تجزیه و تحلیل، و تولید دانش تأثیر مثبت و معناداری بر کیفیت تدریس داشتند. با این وجود، نقش میانجی کیفیت تدریس تأیید نشد؛ زیرا بُعد «کاربرد دانش» با ضریب مسیری قدرتمند، به‌صورت مستقیم بیشترین سهم را در تبیین تغییرات عملکرد تحصیلی ایفا نمود. (R² = 0.742)

نتیجه‌گیری: این پژوهش به کشف «الگوی دوشاخه مدیریت دانش شخصی» دست یافت. بر اساس این الگو، مهارت‌های پردازشیِ اطلاعات صرفاً کیفیت تدریس معلم را ارتقا می‌دهند، اما موفقیت تحصیلی فراگیران نه از مجرای کیفیت عمومی تدریس، بلکه مستقیماً در گرو کاربست عملی و ملموس دانش در کلاس است. سیاست‌گذاران باید تمرکز خود را از انباشت تئوریک اطلاعات به توسعه مهارت‌های عمل‌گرایانه و تسهیم دانش معطوف سازند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Articulating the Bifurcated Model of Teachers' Personal Knowledge Management: Exploring Direct and Indirect Effects on Students' Academic Performance

نویسندگان [English]

  • moman saber 1
  • jafar ebadallah 2
  • Reza Karimi 3
1 Phd student. Knowledge and Information Science, University of Qom.qom.iran
2 Associate Professor a Knowledge and Information science .University of Qom, Qom, Iran
3 Associate Professor, Department of Knowledge and Information Science, University of Qom, Qom, Iran.
چکیده [English]

Purpose: This study aimed to articulate a model of the impact of teachers’ Personal Knowledge Management (PKM) dimensions on students’ academic performance, investigating the mediating role of teaching quality within a centralized educational system in Salah al-Din Province, Iraq.

Methodology: This applied, descriptive-correlational study utilized structural equation modeling (SEM). The sample consisted of 192 teachers selected via convenience sampling. Data were collected using a structured questionnaire and analyzed using the Partial Least Squares (PLS-SEM) approach in SmartPLS.

Findings: Descriptive results indicated teachers have favorable information processing capabilities but face a critical weakness in “knowledge sharing and dissemination.” The structural model revealed that cognitive dimensions—specifically knowledge acquisition, analysis, and production—significantly enhance teaching quality. However, the mediating role of teaching quality was rejected, as the “knowledge application” dimension emerged as the sole, highly potent direct predictor of student academic performance (R^2 = 0.742).

Conclusion: This research identified a “Bifurcated Model of Teachers’ Personal Knowledge Management.” According to this model, cognitive information processing skills solely improve teachers’ instructional quality, while student academic success is driven not through the conduit of general teaching quality, but directly through the practical and tangible application of knowledge in the classroom. Policymakers should shift focus from theoretical information accumulation toward developing pragmatic application skills and collaborative knowledge-sharing routines.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Personal Knowledge Management (PKM)
  • Teachers’ Information Behavior
  • Teaching Quality
  • Academic Performance
  • Bifurcated Model
  • Centralized Educational System

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از تاریخ 16 مهر 1405
  • تاریخ دریافت: 18 مرداد 1405
  • تاریخ بازنگری: 02 مهر 1405
  • تاریخ پذیرش: 16 مهر 1405